اصول فقه 4 بحث شهرت
شهرت را در لغت و اصطلاح توضیح دهید.
شهرت در لغت متضمن معنای روشنی و واضح بودن شیء می باشد و در اصطلاح به دو صورت معنا شده است:
1) شهرت در روایت: و آن عبارت است از شایع شدن و همه گیر شدن نقل یک خبر از عده ای از راویان به گونه ای که به حد تواتر نرسد که به آن خبر مستفیض نیز گفته می شود. در نام گذاری این نوع خبر به شهرت، شرط نشده، خبری مشهور خواهد بود که فقهاء هم به آن عمل کرده باشند.
2) شهرت در فتوی: و آن عبارت است از شایع و فراگیر شدن فتوایی نزد فقها در موضوع شرعی به گونه ای که به درجه ی اجماع نرسد تا موجب قطع به قول معصوم شود. این شهرت خود به دو قسمت تقسیم می شود و محل نزاع ما نیز در این بحث به این دو مورد باز می گردد:
1) مستند فتوای مشهور نزد فقها خبری خاص و ضعیف است که آن خبر در حال حاضر نزد ماست و ما می توانیم به مفاد آن دسترسی پیدا کنیم. در این هنگام شهرت عملیه موجود موجب جبران ضعف آن خبر از جهت سند و دلالت می گردد.
2) مستند فتوای صادره در دسترس نباشد. بنابراین فتوای مشهور خالی از سند خواهد بود، خواه این فتوی بر اساس شهرت خبری صادر شده باشد و یا اینکه مشهور علماء نسبت به فتوی سندی ارائه نکرده باشندو و یا آنکه اصلا دانسته نشود استناد فقها به چه چیزی بوده و اصلا خبری وجود داشته یا نه. به این نوع از فتاوی شهرت فتوائیه گفته می شود و این موضوع، محل نزاع ماست.
نظر علما پیرامون محل نزاع در بحث شهرت چیست؟ توضیح دهید.
در این رابطه نظراتی وجود دارد که ذیلا بدان اشاره می شود:
1) شهرت فتوائیه حجت است. زیرا جزء ظنون خاصه بوده و مانند خبر واحد محسوب می شود. همان طور که خبر واحد حجت است، شهرت فتوائیه نیز حجت می باشد.
2) دلیلی بر حجیت شهرت فتوائیه وجود ندارد.
3) مرحوم مظفر می فرماید:حق عدم وجود دلیل بر حجیت ظن ناشی از شهرت فتوائیه است. چه بسا این ظن حاصله دارای قوت و ارزش باشد ولی باز هم حجت نخواهد بود. البته آنچه از مسلمات است خبری را که مشهور علماء بدان عمل و استناد می نمایند حجت خواهد بود، اگر چه از ناحیه ی سند ضعیف باشد.
با مقایسه میان ظن حاصله از شهرت روایی و خبر واحد کدامیک برتر می باشند؟
ظن حاصله از شهرت روایی قوی تر است از ظن حاصله از خبر واحد، حتی از خبر واحد عادل نیز قوی تر خواهد بود؛ لذا شهرت از نظر حجیت برتر از خبر واحد است.
با مقایسه میان ظن حاصله از شهرت فتوائیه و خبر واحد کدامیک برتر می باشند؟
در رابطه با شهرت فتوائیه و مقایسه ی آن با خبر واحد باید گفت: خبر واحد ایجاد ظن می کند ولی شهرت فتوائیه ایجاد ظن نمی کند و ما نیز دلیلی در دست نداریم تا دلالت بر ظن آوری شهرت فتوائیه بنماید.